Inmiddels hebben we iets meer informatie verzameld over de plantage Topibo na 1863, welke wij jullie niet willen onthouden.
Uiteraard zijn alle aanvullende feiten van harte welkom!

Eigenaren

Er doen verhalen de ronde dat Topibo door 3 broers zou zijn gekocht en zou zijn opgedeeld in Topibo 1,2, en 3. Hoe dit verhaal exact in elkaar steekt weten wij tot op heden niet.

Periode 1863 - 1868

Het lijkt er op dat Topibo tot 1868 een verlaten plantage is geweest.

Periode 1868 - 1874

In 1843 was plantage Topibo 1800 akkers (ongeveer 772,5 ha) groot.

In het boek Op Hoop van Vrijheid van Ellen Klinkers is te lezen dat Topibo door 3 verschillende families is aangekocht, die woonden op de plantages Overtoom en Onverwacht.

"In Boven-Para werd de oude verlaten houtgrond Topibo door drie verschillende families gekocht. Al snel na de aankoop vestigden zich familieleden van de nieuwe eigenaren op Topibo, die daarvoor op de plantages Overtoom en Onverwacht woonden. Er ontstonden drie nederzettingen, die ongeveer een kwartier varen uit elkaar lagen. De middelste lag op een helling van een beboste berg en werd door Chinezen bewoond, die onder andere als kolenbranders de kost verdienden." [B1.0]

De heer Dijs vertelde ons het volgende;

In het Gouvernements Advertentieblad van Suriname (dd. 7 maart en 21 april 1868) is te lezen dat op 6 maart 1868 plantage Topibo is verkocht bij executie voor de prijs van 325 gulden. De verkopende partij was J.J. Heidoorn. Als koper en/of executeur ... trad op notaris mevr. A.C. van Amson. [B1.1]

De Gouvernementsresoluties geven een beeld van de aan- en verkoop van plantage Topibo tussen 1871 en 1874.

Januari 1871 - res. 1871 #150 / 23-01-1871 #5 :
mevr. A.C. van Amson verkoopt 500 akkers voor f.600,- aan I of J. Crisis en M. Crisis. [B1.2]

November 1871 - res. 1871 #1875 / 07-11-1871 #4 :
I. of J. Crisis verkoopt zijn half aandeel van 500 akkers (dus 250 akkers) voor f.300,- aan J.L. en M.F. Napoleon. [B1.3]

April 1873 - res.1873 #836 / 28-04-1873 #2 :
mevr. A.C. van Amson verkoopt 1300 akkers van Topibo voor f.890,- aan Francois Pinas. [B1.4]

November 1873 - res. 1874 #15 / 03-01-1874 #7 :
Francois Pinas verkoopt 250 akkers van zijn 1300 akkers voor f.250 aan I of J. Crisis, M. Napoleon en J.L. Napoleon. [B1.5]

Periode 1874 - 1959

Nader uitzoeken.
In 1937 schijnt Suralco recht op bauxiet ontginning te hebben op 4 delen van Topibo. (res. 11 september 1937 #3041)

Zie ook de bewoners van plantage Topibo ten tijde van de Volkstelling 1921 . 

Periode na 1959

In de klappers van het domeinkantoor te Suriname komt de volgende informatie voor:

Samengevat:

In 1959 stond Topibo 1 op naam van de erven van Emanuel Crisis en had een oppervlak van ± 78.40 ha (± 182 akkers?).

Topibo 2 had een oppervlakte van 126,6323ha (± 294 akkers). Deze stond volgens bovenstaande gegevens op naam van de erven van July Lucas Napoleon en Marcus Felix Napoleon. Volgens de bekendmaking onteigening Topibo 2 en 3 stond deze op naam van July Lucas Napoleon, Marcus Felix Napoleon en Emanuel Crisis .

Topibo 3 stond op naam van de erven van Francois Pinas en had een oppervlakte van 1300 akkers ( ± 558 ha).

Topibo 1 - erven Emanuel Crisis

Volgens de onteigening van plantage Topibo I , ook "Pikien Topibo" genoemd, stond deze in 1959 op naam van:

Als Manuel of Emanuel Crisis de oorspronkelijke eigenaar van Topibo 1 was, zullen dit zijn erven zijn.
Het kan zijn dat meerdere eigenaren reeds waren overleden bij de onderhandelingen betreft de onteigening.

Manuel of Emanuel Crisis

Over de persoon Manuel of Emanuel Crisis heerst bij mij nog onduidelijkheid aangezien ik diverse tegenstrijdige gegevens tegenkom.

In het boek van Lamur [B1.6] staan 2 personen die M. of E. Crisis zouden kunnen zijn:

1. Emanuel January Pinas/Crisis *1856, zoon van Joseph Crisis *1810 en Geertruida Pinas *1823.
   Gewettigd bij het huwelijk van zijn ouders op 30.04.1870
   Joseph Crisis was in 1863 1e Officier van plantage Onverwacht.
   Joseph Crisis en Geertruida Pinas hadden in 1863 samen 4 kinderen:
   • Jozef Fortuin *1838
   • Lizette Setta *1846 (de vrouw van Francois Petrus Pinas, eigenaar van Topibo 3)
   • Victoria Anna *1845/*1855
   • Emanuel January *1856
     
     
2. Manuel Nelson Crisis *1835, zoon van Carolina Crisis *1811.
   Carolina Crisis was de zus van Joseph Crisis *1810.
   Haar andere kinderen zijn:
   Klasina Clasina Crisis *1829
   Johan Kadet Crisis *1835 (is hij tweelingbroer van Manuel Nelson Crisis?)
   Julius January Crisis *1839
   
   
   

In het EBG archief komt in 1870 een Abraham Manuel Crisis voor. Hij zou peetouder zijn wat inhoudt dat hij vóór 1863 geboren moet zijn. Zijn naam komt niet voor in het boek van Lamur [B1.6]. Is dit dezelfde persoon als Manuel Nelson Crisis?

Volgens zeggen trouwde Emanuel met Mina Venetiaan die reeds al één of meerdere kinderen had met Purperhart. Samen kregen zij 2 dochters:

1. Margaretha Crisis - was getrouwd met Marius Leopold Pinas *1857.
2. Nelly Crisis - kreeg een zoon: Harry Crisis

In het boek van Lamur [B1.6] zijn de volgende gegevens te vinden betreft deze personen:

• Mina Cromina Venetiaan *1833 is in 1868 gehuwd met Manuel Nelson Crisis *1835.
• Nelly Crisis noch Venetiaan komt voor.

Gelet op de leeftijden is Manuel Nelson Crisis hoogstwaarschijnlijk de vader van Margaretha Crisis.

Vanuit de lijst met eigenaars van Topibo 1 in 1959 bekeken.

Charles Marius Pinas was de zoon van Marius Leopold Pinas *1857 en Margaretha Crisis.
De relatie met de andere eigenaars moet nog verder worden onderzocht en uitgewerkt.

Charles Marius Pinas en Theofilus Just Kerk kregen uiteindelijk ieder het grootste deel van de onderhandelde goederen. Mevrouw Trude Renfurm bezat oorspronkelijk 1/10 deel van Topibo 1. [B1.7] Dit lijkt een gelijk deel te zijn als Ch.M. Pinas en Th.J.L. Kerk maar de familieband met haar is onbekend.

Topibo 2 - erven Emanuel Crisis (?), July Lucas Napoleon en Marcus Felix Napoleon

Ook hier dezelfde onduidelijkheid over Emanuel Crisis.
En wie was I. of J. Crisis?

De relatie tussen de familie Crisis en de broers Napoleon, die in 1871 het deel van Topibo 2 kochten van I. of J. Crisis, is ook onbekend.

De familienamen Menig en Burgzorg komen veelvuldig voor op deze plantage. De onderlinge verwantschap van de bewoners hebben wij nog niet uitgezocht.

Topibo 3 - erven Francois Pinas

In april 1873 koopt Francois Petrus Pinas 1300 akkers (ca 558ha) van plantage Topibo van mevr. A.C. van Amson voor f.890,- .
Enkele maanden later, in november, verkoopt Francois 250 akkers van zijn grond aan I/J. Crisis, M.F. Napoleon en J.L. Napoleon.
Eind 1873 bestaat Topibo 3 dus nog uit 1050 akkers.
Welke aan- en verkopen hebben plaatsgevonden in de periode tussen 1873 en 1959 moet nader onderzocht worden.
In 1959 wordt het merendeel van Topibo onteigend ten behoeve van Suralco. (zie bekendmaking onteigening Topibo 2 en 3) Ten tijde van deze onteigening heeft Topibo 3 weer een oppervlak van 1300 akkers.

Topibo 3 werd ook wel "Bigie Topibo" genoemd. [B1.3]
Een kleinzoon van Petrus Francois, Herman Salvator Halfhide (zoon van Geertruida Pinas) is op Topibo blijven wonen na de onteigening tot aan zijn dood in ca 1960.
De ouders van Petrus Francois Pinas (*1838) zijn onbekend. Petrus Francois Pinas was zusterskind van Wilhelmina Pinas (*1815) en kleinzoon van Martha Margaretha Pinas (*1788). [B1.4]
Petrus Francois Pinas was getrouwd met Lizette Setta Crisis (*1846). Lizette was de dochter van Joseph Crisis en Geertruida Pinas en op 30-04-1870 erkend bij hun huwelijk. Het vermoeden is dat haar familie een grote rol heeft gespeeld bij de aankoop van plantage Topibo.

Zie de stamboom van Petrus Francois Pinas voor alle familieleden die gerelateerd zijn aan Topibo 3.

Bronnen

Reageer op dit artikel. (0 berichten)