Petrus Francois Pinas en Lizette Setta Crisis zijn de voorouders van de personen die met deze website zijn begonnen.

Update 2 september 2009
We hebben vandaag een artikel ontvangen welke nog in onderstaande tekst verwerkt dient te worden. Zie hier .

Petrus Francois Pinas

Petrus Francois Pinas is geboren als slaaf in 1838 op de plantage Onverwacht te Suriname. Op 23 juli 1883 is hij als vrij man overleden en begraven op plantage Topibo. [B1.1]

Over zijn moeder, vader en broers of zussen weten we helaas weinig tot niets.
Op zijn overlijdensakte staan zijn ouders vermeldt als "onbekend".
Petrus Francois staat in het boek Familienaam en Verwantschap van Geëmancipeerde Slaven in Suriname (Lamur) vermeld als "zusterskind" van Wilhelmina Catharina Pinas. Zij is de dochter van Martha Margaretha Pinas (*1788), de oudste Pinas die in leven was ten tijde van de emancipatie van Suriname (keti koti) in 1863.
Wilhelmina Catharina Pinas (*1815) had, naast haar eigen kinderen, vijf zusterskinderen onder haar hoede: Petrus Francois (*1838), Andreas Victor (*1848), Constantijn Friso (*1854), Lodewijk Maurits (*1854) en Marius Leopold (*1857). Allen zijn kleinkinderen van Martha Margaretha Pinas. [B1.2 ]
Het lijkt waarschijnlijk dat Wilhelmina in 1863 de kinderen van één zus onder haar hoede had. Deze zus zou dan na 1857 en voor 1863 zijn  overleden. In dit geval zou dit betekenen dat zij allen (half)broers  waren van elkaar.
Het zou ook kunnen dat de 5 kinderen neven waren van elkaar. Helaas hebben wij tot op heden nog geen bewijs hierover gevonden.
De  vraag die opkomt: kan het zijn dat de term zusterskind ook werd gegeven  als de zusters van dezelfde vader waren, maar een andere moeder? Het lijkt onwaarschijnlijk daar men de matrilineaire lijn volgde,  d.w.z. de vrouwelijke lijn. De moeder van Petrus Francois Pinas moet  dus al overleden zijn geweest anders stond zijn moeder zeker vermeldt.

Update
Door het stuk over Three Native Helpers van de EBG uit 1884 zijn we het volgende te weten gekomen.

"Zijn vader was van een goede familie, en was manager/opzichter op diverse plantages, maar was door omstandigheden in verval geraakt, en leefde als de Para-negers in polygamie.
Zijn moeder was een slavin op Onverwacht. Zijn talrijke half- en stief- broers en zusters leven volgens de lusten van het vlees zoals hun overleden vader. Inderdaad, een van zijn halfbroers is nog steeds '[...] winti-man in het district Para'."

"Hij ... gaf er de voorkeur aan rustig en zorgvuldig te werken tot het vallen van de avond voor zijn moeder, wier steun hij was na de dood van zijn vader."

De conclusie die ik uit het stuk trek is dat zijn moeder slavin was en enkele jaren vóór de emancipatie is overleden. Haar naam zal wellicht voorkomen in de slavenregisters van plantage Onverwacht.
Zijn vader was geen slaaf en was opzichter op diverse plantages. Deze man overleed eerder dan de moeder van Petrus Francois Pinas. Het lijkt erop dat deze man de moeder op enigerlei wijze wel 'onderhield'.
Zijn half- broers en zusters waren allen kinderen van dezelfde vader.

Lizette Setta Crisis

Haar ouders waren Gertruida Princes Pinas (1823-?) en Joseph December Crisis (1810-?) [B1.2].
Helaas was de naam van de moeder van Gertruida Princes Pinas onleesbaar in het emancipatieregister dus weten wij alleen dat haar moeder nog in leven was in 1863 en dus voorkomt op de lijst (zie alle geëmancipeerden met de naam Pinas). Afgaande op haar leeftijd zou Gertruida Princes Pinas de dochter van Martha Margaretha Pinas *1788 kunnen zijn, de oudst nog in leven zijnde Pinas in 1863.
Ten tijde van de Emancipatie was de vader van Lizette, Joseph December Crisis, 1e officier op plantage Onverwacht. Hij was broer van Carolina en Izaak Crisis. (zie alle geëmancipeerden met de naam Crisis)

Gezin Petrus Francois Pinas en Lizette Setta Crisis

Petrus Francois Pinas en Lizette Crisis hebben 8 kinderen gekregen:
David, Francois, Louisa, Geertruida, Izaak Jacob, Jonas, Gerhard Eduard en Mathilda Christiana.

In de gegevens van het archief van de EBG [B 1.5] komt de naam van Petrus Francois Pinas regelmatig voor. Hieruit valt af te leiden dat hij een dienaar of "nationaalhelper" was van de EBG.
Volgens zijn overlijdensakte was hij landbouwer van beroep. [B 1.4]

In de Specialien Topibo april-oktober 1883 in het EBG archief is het volgende te lezen.

"Door wateroverlast en moerassen in het Paragebied medio 1883 bestonden veel problemen met koorts en malaria. Hieronder had ook de familie Pinas te lijden. Op 7 juli toen de zendeling op Onverwacht arriveerde was Lisette met het zieke kind Mathilde in Paramaribo. Hier vond zij geen genezing, Mathilde overleed op 8 juli 1883 (9 maanden oud) en werd in de stad begraven. Voor de vader en de twee achter gebleven kinderen (kenbaar Julius* en Geertruida) had de leriman kinine uit de stad meegebracht. Maar op 14 juli lag Petrus met zeer hoge koorts en hoofdpijn in bed. Ook de beiden kinderen waren toen ziek zoals bijna het hele dorp Topibo.
Volgens het bericht vernam de zendeling in de stad het droevige bericht, dat de 1838 geboren Petrus François Pinas aan een hersenbloeding op maandag 23 juli 1883 morgens om vier uur was overleden (heimgegangen). Verder schrijft hij, dat men de dokter te laat om hulp had geroepen. Drie uren na zijn aankomst was Petrus dood. Hij werd onder de amandelbomen dicht bij het woonhuis ter aarde besteld. "

[ vertaling door Bernd Katt ]

Lees hier de complete samenvatting, opgesteld door B. Katt: Spezialienboek Topibo april-oktober 1883.
*Wie wordt bedoeld met Julius?

Plantage Topibo

Petrus Francois heeft in 1873 een deel van plantage Topibo gekocht (1300 van de 1800 akkers).

S.Abendanon was vanaf 1821 eigenaar van Topibo. Hij administreerde zijn zaken zelf. De directeur was H.A.Samson.
In 1843 was de houtgrond 1800 akkers groot. Schouten was hiervan toen de eigenaar, evenals van de houtgrond Onverwacht. Beide gronden werden geadministreerd door H.G.Roux, J.G.W.Banffer en A.F.Gerdeman. H.W.Builab was de directeur. (zie: Topibo voor 1863)

In 1863 volgt de Emancipatie en komt Topibo niet voor in de administratie van de emancipatiebetalingen. Op 6 maart 1868 is Topibo verkocht aan mevrouw A.C. van Amson. In 1871 is 500 akkers van de plantage verkocht aan I of J Crisis en M. Crisis. In 1873 kocht Petrus Francois Pinas de andere 1300 akkers. De plantage is toen opgedeeld in Topibo I, II en III. (zie: Topibo na 1863 )

In 1959 is Topibo grotendeels onteigend ten behoeve van Suralco.
Topibo I stond in de openbare registers bekend op naam van meerdere personen. (zie: onteigening Topibo 1 )
Topibo II stond op naam van Manuel of Emanuel Crisis, Julij Lucas Napoleon en Marcus Felia Napoleon.
Topibo III stond op naam van Petrus Francois Pinas, die al was overleden in 1883.
(zie: bekendmaking onteigening Topibo 2 en 3 )

Een kleinzoon van Petrus Francois, Herman Salvator Halfhide (zoon van Geertruida Pinas), is op Topibo 3 blijven wonen na de onteigening tot aan zijn dood in ca 1960.

Plantage Topibo is tegenwoordig geheel verlaten. Alleen het graf van Petrus Francois Pinas is er te vinden aan een bospad langs de kreek.

Petrus Francois Pinas geb. 1838 overleden 23 July 1883 te Topibo Blesi na dem dedeman, disi dede na ini Masra. Openb. Joh. 17 v. 13 vertaald : Gezegend zij deze overledene in naam van God

Bronnen

Met dank aan Philip Dikland voor de foto's, Bernd Katt voor de vertalingen, mevr. Koenders van het archief en Nico Eigenhuis voor de wijze raad.

Reageer op dit artikel. (1 berichten)